Levenseinde en euthanasie

Wat is een wilsverklaring?

In een wilsverklaring legt u medische wensen rondom uw behandeling of levenseinde vast. U kunt in een wilsverklaring aangeven onder welke omstandigheden u bepaalde medische handelingen niet of juist wel wilt ondergaan. Voorbeelden zijn het toedienen van voedsel of medicatie en reanimatie. Een wilsverklaring is er voor situaties waarin u niet meer over dit soort beslissingen kunt praten met de arts.

Behandelverbod, euthanasie en niet-reanimeren

In een wilsverklaring kunt u verschillende wensen vastleggen, bijvoorbeeld:

  • Behandelverbod

    Bij een behandelverbod legt u vast onder welke omstandigheden u weigert medische behandelingen te ondergaan. Bijvoorbeeld als u in coma ligt of als u door een ziekte niet meer aanspreekbaar bent. Bij een behandelverbod verbiedt u ook het toedienen van voedsel en vocht.
  • Euthanasieverklaring

    In een euthanasieverklaring legt u vast onder welke omstandigheden u zou willen dat de arts euthanasie bij u uitvoert. U geeft aan in welke situatie er in uw ogen sprake is van ondraaglijk en uitzichtloos lijden.
  • Verklaring niet-reanimeren

    In een verklaring niet-reanimeren legt u vast dat u niet gereanimeerd wilt worden. U kunt hiervoor ook een niet-reanimerenpenning gebruiken.

Opstellen en bespreken wilsverklaring

U kunt zelf een wilsverklaring opstellen of een standaardwilsverklaring gebruiken. Bespreek uw wilsverklaring altijd met uw (huis)arts. Uw arts weet dan wat u wilt en u weet wat uw arts voor u kan betekenen. Het is ook belangrijk om uw naaste familie op de hoogte te stellen van uw wensen.

Tijdig praten over wilsverklaring

Het is van belang dat u tijdig het gesprek over uw levenseinde en uw eventuele wensen aangaat. En dat u uw wensen vastlegt in een wilsverklaring. Dit gesprek kunt u met naasten voeren, maar ook met uw zorgverlener of arts. Door op tijd over uw vragen, verwachtingen en wensen te praten, kunt u voorkomen dat het laatste stuk van uw leven anders verloopt dan u gewild had. In de brochure Spreek op tijd over uw levenseinde van de artsenorganisatie KNMG vindt u bespreekpunten.

Inhoud wilsverklaring

In een wilsverklaring staan uw persoonlijke gegevens en wensen rondom uw behandeling of levenseinde. Er zijn geen regels voor hoe u deze wensen moet verwoorden. De volgende persoonsgegevens moeten in ieder geval in uw wilsverklaring staan:

  • achternaam;
  • voornamen voluit;
  • geboortedatum;
  • geboorteplaats.

Verder bent u verplicht aan het eind van het document de datum en uw handtekening te zetten.

Standaard wilsverklaringen

Bij verschillende patiënten- en belangenverenigingen kunt u voorbeelden van standaard wilsverklaringen krijgen. Bijvoorbeeld de standaardwilsverklaringen van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillig Levenseinde (NVVE), de NPV-Levenswensverklaring en de Zorgverklaring van de Stichting Zorgverklaring. Ook de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) biedt standaardwilsverklaringen aan. De verklaringen van de verschillende organisaties gaan uit van verschillende visies op het leven. Soms moet u lid worden van de organisatie om gebruik te kunnen maken van de modelverklaringen.

Via onze website kunt u hier een algemene wilsverklaring downloaden.

Een wilsverklaring die u zelf heeft opgesteld, heeft vaak de voorkeur boven een standaardwilsverklaring. Bij uw eigen wilsverklaring is het voor de arts namelijk duidelijker dat het om uw eigen wens gaat.

Geldigheid wilsverklaring

In principe blijft uw wilsverklaring altijd geldig. Zorg wel dat u uw arts regelmatig laat weten dat u nog steeds achter uw verklaring staat. Bij een te oude wilsverklaring kan uw arts namelijk gaan twijfelen. Als u van mening verandert, kunt u een nieuwe wilsverklaring opstellen of uw oude wilsverklaring wijzigen.

Wilsonbekwaam

Iemand is wilsonbekwaam als hij:

  • de informatie over zijn ziekte of behandeling niet kan begrijpen;
  • niet in staat is om zelf een besluit te nemen;
  • de gevolgen van een besluit niet kan overzien.

Als u wilsonbekwaam bent, bijvoorbeeld doordat u bewusteloos bent of doordat u zich in een vergevorderd stadium van dementie bevindt, bepalen anderen hoe u behandeld zult worden. In uw wilsverklaring kunt u een vertegenwoordiger of gevolmachtigde benoemen. Deze persoon beslist dan wat er gebeurt als u zelf niet meer over uw medische situatie kunt beslissen.

Geen wilsverklaring

Als u niet heeft vastgelegd wat er moet gebeuren als u zelf niet meer over uw medische situatie kunt beslissen en u hier geen vertegenwoordiger voor heeft aangewezen, betrekt de hulpverlener een naaste bij de besluitvorming. Allereerst de echtgenoot of partner, anders een ouder, kind, broer of zus. Als niemand de rol van vertegenwoordiger op zich wil of kan nemen, beslist de hulpverlener zelf.

Een verzoek om euthanasie kan alleen door de patiënt zelf gedaan worden.